กินวอ — งานปีใหม่ชาวมูเซอ

จริงๆ บล๊อกตอนนี้ ผมกะเขียนให้ทันช่วงที่เค้ากินวอกัน แต่พอดีผมเกิดอุปสรรคในการดำเนินชีวิตเล็กน้อย จึงต้องดองและเลื่อนมาเป็นช่วงนี้แทน… แต่ก็เอาเถอะครับ เรามาเข้าเรื่องกันเลยดีกว่า

คำว่ากินวอเนี่ย ผมเริ่มได้ยินครั้งแรกตั้งแต่ผมทำงานปีที่แล้ว แต่กว่าที่ผมจะเข้าไปสัมผัสและเรียนรู้มันก็ผ่านไปปีนึงเต็ม

ว่าด้วยการกินวอ

ที่แน่ๆ กินวอเนี่ย มันไม่ใช่การไปกินไอติมวอลล์หรอกนะ แต่มันเป็นงานฉลองปีใหม่ของพี่น้องชาวมูเซอครับ ปีนึงเค้าก็จะจัดกันครั้งนึงครับ พี่น้องชาวมูเซอเค้าไม่ได้มีปฏิทินเป็นการส่วนตัว เค้าก็จะอ้างอิงกับปฏิทินของเรา โดยจะมีผู้นำหมู่บ้านแต่ละที่ละแวกอำเภอฝาง-แม่อาย-ไชยปราการมาตกลงกันว่าเมื่อไหร่ดี ซึ่งปีนี้เค้าจะจัดกันตั้งแต่วันที่ 13-19 มกราคม 2556 ครับ

ใช่ครับ งานกินวอเค้าจัดกันเจ็ดวันเจ็ดคืนครับ ซึ่งแต่ละวันนี่ก็มีกิจกรรมไม่เหมือนกันเท่าไหร่นะ ผมจำได้แค่คร่าวๆ อย่างเช่น วันแรกเป็นวันเตรียมงาน, วันที่สองเป็นวันที่เค้าจะไปไหว้พ่อแม่กัน, วันที่สี่เป็นวันผู้หญิง (คือให้ผู้หญิงหลั่นล้า แล้วผู้ชายทำครัวแทน), วันที่ห้าเป็นวันผู้ชาย (วันนี้ผู้ชายเค้าจะมีเล่นลูกข่างยักษ์กัน), ส่วนวันอื่นๆ จำไม่ได้ครับ

ไปเที่ยวกินวอกับพี่น้องชาวมูเซอกัน :)
ไปเที่ยวกินวอกับพี่น้องชาวมูเซอกัน 🙂

ซึ่งหมู่บ้านที่จะไปนี่คือบ้านห้วยม่วงครับ ที่ตำบลบ้านหลวง อำเภอแม่อายนี่แหละ ฮี่ๆๆๆ โดยเจ้าภาพงานนี้ก็คือพี่หนูนา (ต้องขอบคุณพี่เค้าจริงๆ) เริ่มตั้งแต่อาศัยรถพี่เค้ามารับจากพื้นราบแล้วขับขึ้นทางดอยดินลูกรังมาให้ถึงบ้าน (จริงๆ ทางก็ไม่ได้เลวร้ายถึงขั้นต้องใช้รถโฟร์วีลโอนลี่นะ ผมยังเห็นยาริสขึ้นมาได้เลย แต่อาจต้องชำนาญทางหน่อย), พามากินข้าวที่บ้านพี่เค้า ซึ่งทางครอบครัวพี่เค้าทำเลี้ยงต้อนรับพวกเรา, รวมทั้งพาไปยังสถานที่จัดงานด้วย (พาไปสองหมู่บ้านแหนะ)


View กินวอ in a larger map

ทางส่วนใหญ่นี่ก็เป็นดินลูกรัง ใครนั่งกระบะหลังก็รับฝุ่นดินแดงไปนิดนึง
ทางส่วนใหญ่นี่ก็เป็นดินลูกรัง ใครนั่งกระบะหลังก็รับฝุ่นดินแดงไปนิดนึง

เอกลักษณ์ของงานนี้ก็คือการทำข้าวปุกงากินกัน ,, ซึ่งข้าวปุกเนี่ยเค้าทำจากข้าวเหนียว+งาผสมกัน แล้วค่อยๆ ทุบๆๆๆ จนเนียนเป็นเนื้อเดียวกัน จากนั้นเค้าก็เอามาปั้นเป็นก้อน ถ้าตามหลักสแตนดาร์ดเค้าเอามาจิ้มกินกับนมข้นหวาน, น้ำตาล และน้ำผึ้งป่า แต่ผมว่ามันเลี่ยนไปหน่อย เลยแหวกแนวเอามาจิ้มกับน้ำพริกหนุ่ม ให้อารมณ์คล้ายๆ กินข้าวเหนียวกะน้ำพริก แต่หยุ่นๆ กว่า ลงตัว+ตัดเลี่ยนดีนะ (แต่รู้สึกว่าทั้งหมู่บ้านมีผมกินแบบนี้อยู่คนเดียวเอง)

โฉมหน้าของหนึ่งในไฮไลท์ ,, ข้าวปุกงา และข้าวปุกงาดำ
โฉมหน้าของหนึ่งในไฮไลท์ ,, ข้าวปุกงา และข้าวปุกงาดำ
น้ำผึ้งป่าสดๆ ที่พี่นาเตรียมมาให้ (ยังมีเศษรวงผึ้งอยู่เลย)
น้ำผึ้งป่าสดๆ ที่พี่นาเตรียมมาให้ (ยังมีเศษรวงผึ้งอยู่เลย)
เทนมข้นหวานเอามาจิ้มกับข้าวปุกกัน
เทนมข้นหวานเอามาจิ้มกับข้าวปุกกัน
ข้าวปุกจิ้มกะนมข้นหวาน ,, อร่อยดีนะ :)
ข้าวปุกจิ้มกะนมข้นหวาน ,, อร่อยดีนะ 🙂
ข้าวปุกงา ,, เอามากินกับนมข้นหวาน
ข้าวปุกงา ,, เอามากินกับนมข้นหวาน

นอกจากข้าวปลุกงาพี่หนูนาก็ยังเตรียมอาหารถิ่นเค้าอีกเยอะ ทั้งยำวุ้นเส้น, ผัดผัก, ยำปลา, ฯลฯ ซึ่งของที่นี่สดมากๆ เว้นจะมีซุ้มนึงที่มีหมูหั่นเป็นชิ้นยาวๆ เอาวางไว้ เห็นเค้าบอกว่าเป็นพิธีอะไรของเค้าทั้งนี่แหละ ซึ่งมันก็เหมือนเป็นการถนอมอาหารไปด้วยกรายๆ

พี่หนูนา+ญาติๆ ช่วยกันทำอาหารให้เรากิน ,, ซึ้งอ่า....
พี่หนูนา+ญาติๆ ช่วยกันทำอาหารให้เรากิน ,, ซึ้งอ่า….
อันนี้เป็นซุ้มพิธีของเค้า เอาหมูมาหั่นเป็นเส้นๆ ซักอย่างนี่แหละ แฮ่ๆๆ ลืมไปละ
อันนี้เป็นซุ้มพิธีของเค้า เอาหมูมาหั่นเป็นเส้นๆ ซักอย่างนี่แหละ แฮ่ๆๆ ลืมไปละ
ปลาสดๆ เพิ่งจับมาจากแม่น้ำก็เอามาปรุงกันอร่อยเลย
ปลาสดๆ เพิ่งจับมาจากแม่น้ำก็เอามาปรุงกันอร่อยเลย
ผัดถั่วลันเตาสดๆ ปลูกกันเอง ,, แบบว่า สดอร่อยมากๆๆ
ผัดถั่วลันเตาสดๆ ปลูกกันเอง ,, แบบว่า สดอร่อยมากๆๆ
น้ำพริกหนุ่มแบบว่าเผ็ดมากๆๆ แต่อร่อยโฮกๆๆๆๆ
น้ำพริกหนุ่มแบบว่าเผ็ดมากๆๆ แต่อร่อยโฮกๆๆๆๆ

นอกจากรบกวนเรื่องอาหารที่บ้านพี่หหนูนาแล้ว เรายังแอบรวบกวนยืมชุด+ออพชั่นอื่นๆ ของพี่เค้ามาใส่ด้วย (ซึ่งพี่เค้าไม่มีหวงเลย) ราคาพวกนี้ไม่ใช่ธรรมดานะครับ อย่างเข็มขัดเงินเส้นนึงสามหมื่น, เสื้อกั้กที่ไม่มีพวกเงินประดับนี่ตัวนึงประมาณห้าพัน, กระเป๋าใบละสามพัน ,, ส่วนไอ้ชุดที่มีอะไรประดับเนี่ย ราคานี่ขึ้นไปโฮกเลย อย่างตัวที่ไฮโซที่สุดนี่เท่าที่เห็นมีประดับเยอะๆ เนี่ย ที่ลองนับดูมีเหรียญเล็ก 30 เหรียญ ตกเหรียญละ 800 บาท, ตุ่มเม็ดเล็กๆ อันละ 30 บาท มีพันเม็ด, เหรียญใหญ่อันละพันห้า มีอยู่เจ็ดเหรียญ ,, นี่คิดไปคิดมาเกือบหกเจ็ดหมื่นเลย (ยังไม่ได้รวมผ้าถุงเลยนะ….)

ขอบคุณพี่หนูนาที่อนุเคราะห์ชุดไฮโซมาให้ยืมถ่ายรูปกันนะครับ
ขอบคุณพี่หนูนาที่อนุเคราะห์ชุดไฮโซมาให้ยืมถ่ายรูปกันนะครับ

ค่าครองชีพเค้าแพงกันจริงๆ

ออกไปเต้นจะคึๆ

อ่านแบบใจเย็นๆ นะครับ เราจะไปเต้นจะคึกัน (ไม่ใช่อิคึๆๆ) ซึ่งการเต้นนี่ก็เป็นการเต้นฉลองปีใหม่ของเค้า ก็จะประมาณเต้นรอบซุ้มหัวหมู+เครื่องใน โดยจะมีคนนำ+ตีกลองให้จังหวะ เราก็ไปเต้นตามเค้า มีทั้งจังหวะกระโดดขาเดียว, หมุนตัว, เตะเท้าไปข้างหน้า, แกว่งขาไปด้านหลัง ฯลฯ ซึ่งความ advance ของท่านี่ก็แล้วแต่คนนำเลย บางทีก็เป็นระดับเบสิกๆ เราดูเค้าเต้น 2-3 รอบเราก็เข้าไปเนียนกับเค้าได้แล้ว แต่บาง pattern นี่อยากบอกว่ายากมาก (มันจะมีท่านึงทีต้องกระทืบพื้นอะ อันนี้ยากมาก) ทำตามไม่ได้จริงๆ

แต่ละหมู่บ้านเค้าก็จะจัดการเต้นจะคึประจำหมู่บ้าน หมู่บ้านไหนคนไม่เยอะก็เต้นกันวงเดียว มีคนนำเต้นคนเดียว ,, แต่ถ้าหมู่บ้านไหนมีคนเยอะๆ นี่จะมีหลายวงเลย ทั้งวงวัยรุ่น วงผู้สูงอายุ เต้นกันในจังหวะ, ท่า และความเร็วที่แตกต่างกัน แต่เท่าที่ดูแต่ละคนในแต่ละวงก็สนุกสนานไม่แพ้กัน

แต่ที่แน่ๆ เหนื่อยโฮกๆๆๆๆ แม้ว่าอากาศข้างนอกจะประมาณสิบห้าองศา แต่ว่าผมก็เหงื่อแตกเต็มทั้งตัวยังกะตกน้ำมาเลย (ผมว่าคนนำเต้นเค้าฟิตมากเลยนะ ทั้งเต้น ทั้งเล่นเครื่องดนตรี ไม่มีเหนื่อย)

อากาศข้างนอกหนาวมากๆๆๆ ต้องผิงไฟไปด้วย
อากาศข้างนอกหนาวมากๆๆๆ ต้องผิงไฟไปด้วย
ผู้นำเต้นเค้าก็จะตีกลอง+เป่าเครื่องดนตรี+นำเต้น ,, เราก็เต้นตามเค้านี่แหละ
ผู้นำเต้นเค้าก็จะตีกลอง+เป่าเครื่องดนตรี+นำเต้น ,, เราก็เต้นตามเค้านี่แหละ
แล้วเราทั้งหลายก็เต้นรอบซุ้มกัน :)
แล้วเราทั้งหลายก็เต้นรอบซุ้มกัน 🙂
ซุ้มหัวหมู+เครื่องในที่เราเต้นรอบๆ กัน เค้าบอกว่าใครเต้นถึงตีห้าได้เอาหมูไปเลย (ไม่ไหวนะ)
ซุ้มหัวหมู+เครื่องในที่เราเต้นรอบๆ กัน เค้าบอกว่าใครเต้นถึงตีห้าได้เอาหมูไปเลย (ไม่ไหวนะ)
ทุกคนเค้าก็เต้นกันสนุกมาก ลูกเด็กเล็กแดงคนเฒ่าคนแก่ก็มาเต้นกัน
ทุกคนเค้าก็เต้นกันสนุกมาก ลูกเด็กเล็กแดงคนเฒ่าคนแก่ก็มาเต้นกัน
เต้นกันสองสามชั่วโมงไม่มีเหนื่อย ฟิตโคตรๆๆๆๆ
เต้นกันสองสามชั่วโมงไม่มีเหนื่อย ฟิตโคตรๆๆๆๆ
ส่วนผมเหรอ  เหงื่อแตกยังกะตกน้ำมา... เหนื่อยโคตรๆๆๆๆๆๆ
ส่วนผมเหรอ เหงื่อแตกยังกะตกน้ำมา… เหนื่อยโคตรๆๆๆๆๆๆ เต้นกันยังไงถึงตีห้า!!

นอกจากเต้นจะคึกัน เราก็ยังทำกิจกรรมแจกขนม+ของให้กับเด็กๆ กันด้วย โดยเราจัดให้แข่งเหยียบลูกโป่งให้รางวัลกันด้วย ทีแรกก็เพลินๆ น่าสนุกดี แต่หลังๆ นี่ดูไปดูมาผมว่าไม่ค่อยเหมือนเหยียบลูกโป่งเท่าไหร่หรอกนะ มันคล้ายๆ เป็นสงครามกันมากกว่านะ เหยียบกันแบบว่าจะเอาเป็นเอาตาย โหดมากๆ แต่ก็ดูสนุก (แบบโหดๆ) ดีนะ ฮาๆๆๆ

เด็กๆ ชาวดอยที่นี่น่ารักมากๆๆ
เด็กๆ ชาวดอยที่นี่น่ารักมากๆๆ
นี่มัน... สงครามการเหยียบลูกโป่งชัดๆ
นี่มัน… สงครามการเหยียบลูกโป่งชัดๆ
เหยียบลูกโป่งกันแบบว่าโหดมากๆ แต่มันสาดๆๆๆ
เหยียบลูกโป่งกันแบบว่าโหดมากๆ แต่มันสาดๆๆๆ

สรุปกิจกรรมวันนี้

สรุปผมว่าสนุกมากๆ เลยนะ ได้เรียนรู้วัฒนธรรมแปลกๆ ที่น่ารักและอบอุ่นของพี่น้องชาวมูเซอ แต่แนะนำว่าถ้าเราเป็นคนนอกเข้ามางานกินวอเองอาจลำบากนิดนึง เพราะนอกจากอุปสรรคเรื่องเส้นทางแล้ว ยังมีอุปสรรคเรื่องภาษาและวัฒนธรรมหลายอย่าง เช่น สมมติว่าถ้ามีผู้ชายมาชวนเรา (ที่เป็นผู้หญิง) ไปเต้นจะคึด้วย ถ้าเราตกลงไปกับเค้าก็แปลว่าเราพร้อมที่จะไปอยู่กับเค้าตั้งแต่คืนนั้นเป็นต้นไป เฮือกกกกกก…

ประทับใจนะ ปีหน้าก็จะมาอีก (ถ้าเค้าชวนอะนะ)