Thursday 21st August 2014,
Tongkatsu "Think+Life" Blog

บาดแผลฟกช้ำและการดูแล

Tongkatsu February 11, 2010 Basic management, Medical 29 Comments

เนื่องจากวันนี้มีพี่สาวคนนึงมาถามผม เพราะแกประสบอุบัติเหตุตกบันไดจากการเล่น BlackBerry Massaging (BBM) แล้วทีนี้เธอก็เกิดรอยฟกช้ำบริเวณข้อเท้า ซึ่งจริงๆ แนวทางการจัดการเรื่องพวกนี้ควรเริ่มที่สาเหตุครับ คือ การงดเล่นโปรแกรม Chat ระหว่างที่เดิน แต่ถ้าจะแก้ปัญหาที่ปลายเหตุก็มีเยอะแยะเลย เช่น application ที่เลือกใช้ควรมีการป้ององกันอุบัติเหตุเหล่านี้ เช่น ใช้กล้องถ่ายรูปให้เรามองทะลุเห็นข้างหลังได้ แล้วเราเดิน chat ไปด้วยได้ เวลาเดินไป tweet ไป เราจะได้เห็นทาง แต่การทำ app แบบนั้น ผมทำไม่เป็น วันนี้ผมก็มาบอกการดูแลเรื่องปลายเหตุอีกวิธี นั่นคือ การดูแลแผลฟกช้ำ

การฟกช้ำมันคืออะไร

จริงๆ การฟกช้ำหรือ Bruise ที่มากกว่าภายนอก แต่นิยามของคำว่าฟกช้ำคือมีการรั่วของเลือดออกมาบริเวณเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังโดยรอบๆ ส่วนมากจะเกิดจากแรงกระแทก หรือพวก blunt forces ซึ่งจะทำให้หลอดเลือดเล็กๆ ใต้ผิวหนังแตกและมีเลือดรั่วไหลออกมา

โดยเลือดที่ออกมาในชั้นผิวหนังช่วงแรกๆ เราจะเป็นสีแดงๆ แต่จากนั้น มันจะค่อยๆ เปลี่ยนสีไปเป็นสีม่วง/เทา สีเขียว และกลายเป็นสีน้ำตาลในที่สุด ซึ่งการเปลี่ยนสีของมัน เกิดจากเลือดที่ไหลรั่วออกมาถูกแปรสภาพและทำลายไป ซึ่งแต่ละช่วงก็ให้สีที่ต่างกัน โดยขบวนการเปลี่ยนสีจะใช้เวลาประมาณ 7-10 วัน ตั้งแต่เลือดไหลรั่วออกมาจากหลอดเลือดที่ได้รับความเสียหาย

ถ้าการฟกช้ำมีแค่ เลือดออกใต้ผิวหนังก็ไม่มีอะไรมาก แต่ที่มีอะไรคือการบาดเจ็บต่ออวัยวะข้างเคียงหรือ Assocoiated injury เช่น หกล้มหัวกระแทก มีกระดูกหัก หรือมีการฉีกขาดของกล้ามเนื้อร่วมด้วย

การดูแลบาดแผลฟกช้ำ

เมื่อเข้าใจพื้นฐาน การเกิดโรคแล้ว เราก็ลองมาจัดการมันดูครับ เพราะการดูแลในช่วงแรกนั้นสำคัญมากครับ

อย่างแรกคงเป็นการ ห้ามเลือดที่ออกมา รวมทั้งลดการบอบช้ำและการอักเสบของกล้ามเนื้อและโครงสร้างต่างๆ โดยสิ่งที่ทำอันดับแรก ก็คือ การประคบเย็นครับ ตั้งแต่รู้ตัวว่าบาดเจ็บก็ประคบเลยครับ ไม่ต้องรอให้บวมหรือเห็นรอยช้ำ อาจใช้ก้อนน้ำแข็งหรือ Hot-Cold pack ก็ได้ ช่วงเวลาในแต่ละตำรามีต่างกัน บ้าง แต่ส่วนมากอยู่ในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรก โดยมีเทคนิคการประคบนิดนึงคือเราอาจเอาผ้าห่อเจลฟ้าหรือถุงน้ำแข็งก่อนชั้นนึง ถ้ามันเย็นมากไป โดยการประคบเย็นจะช่วยลดทำให้หลอดเลือดมันหดตัว เลือดไหลซึมออกมาลดลง และยังลด enzymes และสารต่างๆ ที่เกี่ยวกับการอักเสบลงอีกด้วย

ส่วนเรื่องการทายาวันแรก อาจไม่จำเป็นมากเท่าไหร่ครับ ถ้าอยากทายามากๆ ก็เป็นพวก Voltaren emulgel, reparil gel, หรือ Counterpain cool ครับ สังเกตว่ายาพวกนี้ทาแล้วจะไม่ร้อนครับ จะออกแนวเย็นๆ หรือเฉยๆ มากกว่า โดยการทายาก็ทาบางๆ ครับ ไม่ต้องทาหนาเตอะ เพราะส่วนที่ยาจะทำงานจะเป็นเพียงชั้นที่มันสัมผัสผิวกับเราเพียงชั้นเดียว นอกจากนั้นการพันผ้าหรือ bandage จะช่วยเรื่องการดูดซึมตัวยาลงสู่ชั้นผิวหนังได้เพิ่มขึ้นด้วย

นอกจากการประคบเย็นแล้ว ในช่วงวันแรกที่แนะนำให้ทำคือ การพักครับ อย่าไปขยับบริเวณนั้นมาก เช่น หลีกเลี่ยงการเดินช๊อปปิ้งไรงี้ และยังแนะนำการยกขาสูงด้วย ไม่ต้องสูงถึงยิมนาสติกนะครับ เอาแค่อวัยวะส่วนปลายสูงกว่าแผลฟกช้ำก็พอ เช่น ตอนนอนก็หาหมอนมาหนุนซักใบ

ส่วนสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงในช่วงวันแรกคือ การบีบนวดและการทายาที่มีส่วนผสมของ Methylsalicylate เช่น Counterpain, Neotica balm หรือแม้แต่ยาหม่อง

ต่อไปหลัง 24-48 ชม. ช่วงนี้ให้เปลี่ยนจากประคบเย็นเป็นประคบอุ่นแทน ถ้าถามอุ่นแค่ไหน เอาแบบให้เรารู้สึกสบายๆ ครับ โดยประมาณ 40 องศา และช่วงนี้ก็สามารถทายาที่ห้ามทาช่วงแรกๆ ได้ครับ เพราะพวกยานี้ให้ฤทธิ์คล้ายๆ กับการประคบอุ่น คือ มันทำให้หลอดเลือดขยายตัว โดยเค้าเชื่อว่าการที่หลอดเลือดขยายตัวจะช่วยเอาพวกเลือดที่ค้างอยู่ออก และก็ให้มีเลือดใหม่ๆ พาสารอาหารและ oxygen มาเลี้ยงและซ่อมแซมเนื้อเยื่อ

ส่วนการพันผ้าไม่ใช่สิ่งที่ต้องทำเสมอไป จะพันก็ดีไม่พันก็ได้ ถ้าพันไม่เป็นหรือไม่มีใครพันให้ก็โอเคครับ ส่วนการนวดควรหลีกเลี่ยงครับ

Like this Article? Share it!

About The Author

29 Comments

  1. duan March 21, 2011 at 14:29

    อยากจะถามคุณหมอว่ามีวิธีไหนบ้างคะ ที่จะแก้ปัญหาหลังการฟกช้ำ เพราะดิฉันไม่ได้ปฐมพยาบาลเบื้องต้นใช้ยาทาฮีรูดอยทาเลย แต่ปรากฏว่าเมื่อหายจากการฟกช้ำแล้ว กลับมีก้อนแข็งเป็นไตๆ อยู่ เป็นมา 5 ปีแล้วก้อยังไม่หายเลยคิดว่าจะยุบหายไปเองแต่ก้อยังไม่เหมือนเดิม มีวิธีรักษาไหมคะ เป็นตรงคางคะ และเคยหัวกระแทกเบาะรถ เพระรถเบครกระทันหัน รอยนูนที่หน้าผากก็ยังมีอยู่คะ เลยรู้สักแย่กับการถูกกระแทก คุณหมอมีวิธีแนะนำ หรือรักษาให้หายได้ไหมคะ ขอบคุณคะ

    • Tongkatsu March 25, 2011 at 11:17

      ตอบทาง Email นะครับ

      • Pia August 2, 2011 at 09:52

        เป็นเหมือนกันค่ะ โดนรถไหลมาทับกับประตู ประมาณ 12 วันแล้วไม่ได้ปฐมพยาบาลอะไร
        เกิดเป็นก้อนแข็งใต้ผิวหนัง (ใช่ลิ่มเลือดไหมค่ะ แล้วถ้าต้องขึ้นเครื่องบินระยะนี้จะอันตราย
        ไหมค่ะ) รบกวนขอคำตอบด้วยค่ะคุณหมอ

      • Nam February 12, 2012 at 22:09

        เป็นเหมือนกันเลยค่ะอาการฟกช้ำหายแต่เป็นก้อนแข็งๆเป็นที่คางเหมือนกันกระแทกเพราะรถมอไซด์ล้มค่ะรบกวนขอคำตอบด้วยค่ะว่ามันคืออะไรคะรักษาหายได้ยังไงคะ

  2. supaporn June 1, 2011 at 16:08

    อยากเรียนถามว่า อาการฟกช้ำ โดยรอบจากดวงตาที่เกิดจากการกระแทก (โดนต่อยเบ้าตา)แต่ทานยาแก้อักเสบ และ ก็ ปฐมพยาบาลโดยประคบน้ำอุ่นแล้ว แต่รอยช้ำ ยังไม่จางลง ไม่ทราบว่า ทายา อะไรได้บ้างค่ะ รอยช้ำ จะทุเลาลง (เป็นมา 1 อาทิตย์แล้วค่ะ) ขอบพระคุณค่ะ

    • Tongkatsu June 2, 2011 at 00:20

      แนะนำว่าถ้าอาการไม่ดีขึ้นให้ไปตรวจกับแพทย์ดีกว่าครับ

  3. paew June 5, 2011 at 21:04

    เรียนถามเนื่องจากเกิดอุบัติเหตุตกบัญไดเป็นรอยช้ำและเนื้อบุ๋มลงไปนิดนึงมาเป็นปีอยากทราบว่าจะมีวิธีรักษาอย่างไรบ้าง

    • Tongkatsu June 6, 2011 at 16:36

      เป็นมาปีนึงเลยเหรอฮะ

      ไม่ทราบจริงๆ ฮะ ,, แตน่าจะให้คุณหมอเฉพาะทางช่วยดูเนอะ

  4. oat335 August 3, 2011 at 20:24

    ถึง คุณหมอ
    รบกวนสอบถามหน่อยครับ คำถามคล้ายๆของคุณ duan(ความเห็นที่ 1)คือเป็นแผลฟกช้ำที่บริเวณหน่องขา มีการประคบเย็น ประคบร้อน และทายาตามลำดับ ทำให้อาการฟกช้ำ(สีม่วงคล้ำ)จางหาง ใกล้หาย และสู่สภาวะปกติแล้วครับ แต่กลับมีก้อนแข็งเป็นไตอยู่บริเวณแผลนั้น
    จึงสอบถามเพื่อขอคำแนะนำจากคุณหมอ
    ขอบคุณครับ

  5. Nong January 30, 2012 at 04:33

    เป็นก้อนแข็งๆที่ก้นเพราะหกล้มกับบันได ไม่ได้รักษาเบื้องต้น. ทำยังไงก้อนแข็งๆจะหายค่ะ ขอบคุณค่ะ

  6. Kwang February 7, 2012 at 21:49

    หน้าลูกสาวกระแทกกับท้ายรถกระบะตาเขียวปูดมากปฐมพยาบาลเบื้องต้นด้วยการเอาน้ำแข็งประคบแล้วหลังจากนั้นสองอาทิตย์หน้าหายเขียวแต่รอบๆแผลยังปูดอยู่แข็งเป็นไตมีวิธีรักษาไหมค่ะ

  7. somm March 2, 2012 at 23:18

    duan says:
    March 21, 2011 at 14:29
    อยากจะถามคุณหมอว่ามีวิธีไหนบ้างคะ ที่จะแก้ปัญหาหลังการฟกช้ำ เพราะดิฉันไม่ได้ปฐมพยาบาลเบื้องต้นใช้ยาทาฮีรูดอยทาเลย แต่ปรากฏว่าเมื่อหายจากการฟกช้ำแล้ว กลับมีก้อนแข็งเป็นไตๆ อยู่ เป็นมา 5 ปีแล้วก้อยังไม่หายเลยคิดว่าจะยุบหายไปเองแต่ก้อยังไม่เหมือนเดิม มีวิธีรักษาไหมคะ เป็นตรงคางคะ
    ^
    ^
    ขอรบกวนคุณหมอด้วยอีกคนนะคะ อาการคล้ายกับของคุณduan ค่ะ คือ แก้มมีก้อนแข็งเป็นไตๆมาเกือบสิบปีแล้วเนื่องจากตอนเด็กเกิดอุบัติเหตุแล้วใบหน้ากระแทกกับพื้นถนนอย่างแรง และไม่ได้รักษาโดยการประคบร้อนเย็นอย่างที่คุณหมอแนะนำค่ะ คุณหมอพอจะมีวิธีไหนรักษาก้อนเนื้อแข็งๆเป็นไตนี้ได้บ้างคะ รบกวนตอบทางอีเมลล์ก็ได้ค่ะ

  8. Tongkatsu March 6, 2012 at 01:10

    จริงๆ ผมว่า ถ้าหากมีก้อนนูนแข็ง หรือก้อนดังกล่าวไม่หายซักที ผมว่า ลองไปหาคุณหมอตรวจดีกว่าครับ เพราะบอกว่ามีก้อนเฉยๆ มันลำบากเหมือนกัน ถ้าจะให้ดีน่าจะมีการตรวจและ investigate ต่อไปน่ะครับ

  9. Kul April 23, 2012 at 19:07

    อยากสอบถามว่าเล่นฟุตบอลมาแล้วโดนศอกชนเข้าบริเวณใต้หน้าอก แล้วไม่ได้ปฐมพยาบาล หลังจากนั้น2วัน มีอาการปวดบริเวณที่โดนศอก และมีอาการปวดบริเวณด้านหลังตรงที่โดนศอก แต่ไม่มีรอยช้ำ อาการแบบนี้เป็นอันตรายยังไงบ้าง และควรรักษายังไง ขอบคุณมากครับ

  10. yimmee October 8, 2012 at 20:28

    คุณหมอคะ คือว่าพอดีหกล้มอ่ะค่ะ เเล้วหน้าส่วนด้านข้างมันไปกระแทกพื้นอ่ะค่ะ เเล้วตอนเเรกมันก็ปกติรู้สึกปวดนิดๆ แต่พอวันต่อมาตรงบริเวณ เปลือกตา เเละโหนกเเก้มมันเป็นสีออกเทาๆเลยอ่ะค่ะ(เหมือนโดนต่อย)บวมด้วยปวดด้วย ตอนเเรกไม่ได้ประคบเย็นหรืออะไรเลยไปซื้อยาที่ร้านขายยาเภสัชกรเเนะนำให้ใช้ยา reparil gel เเต่ตอนนี้ใช้มาได้ 3 วันเเล้วค่ะ รู้สึกว่าอาการบวมลดลง แต่ยังคงปวดอยู่เเละมันเริ่มกลายเป็นสีออกม่วงๆ เเล้ว อยากถามว่าต่อจากนี้อีกกี่วันมันจะหาย? เเล้วที่รักษาอยู่เนี่ยถูกวิธีไหม? เเล้วมันจะมีโอกาสหายยจนหน้าเราเป็นปกติเหมือนเดิมไหม? หรือมันจะทิ้งร่องรอยอะไรรึเปล่า ?ถ้ามันไม่หายเหมือนเดิมเเล้วต้องทำยังไง เเล้วควรรักษาอะไรเพิ่มเติมไหม? ขอบคุณ

    • Tongkatsu October 13, 2012 at 23:46

      อย่าเพิ่งกังวลมากครับ มันใช้เวลาหน่อยนึง ลองดูไปก่อนประมาณ 1 สัปดาห์น่าจะดีขึ้น ลองประคบอุ่นๆ บริเวณที่เราบวมดูหน่อยนะครับ + หลีกเลี่ยงการกระแทกซ้ำบริเวณนั้นนะครับ (ขอโทษที่ตอบช้าไปหน่อยนะครับ)

  11. beam February 25, 2013 at 22:43

    คุณหมอค่่ะ ถ้ารถล้มแล้วก้นจ้ำเบ้า ใช้วิธีตามนึ้ได้มั้ยค่่ะ

  12. ปานชนก April 7, 2013 at 00:53

    ถ้ามันเป็นก้อนไตแข็งๆต้องเอาออกยังไงหรอคะ?? ต้องผ่าตัดรึเปล่า แล้วส่วนมากที่หมอเค้ารักษากันนี่จะทำยังไงหรอคะ ??

  13. แม่หมวย April 21, 2013 at 21:45

    คุณหมอลูกชายขวบกว่าล้มกระแทกแก้มเป็นรอยมีก้อนแข็งทำไงถึงจะหายคะ. รบกวนแนะนำทีจิคะเครียดกัวลูกชายไม่หล่อค่ะ แนะนำทีค่ะตอบทางเมล์ก้อได้

    • Tongkatsu April 25, 2013 at 01:30

      ผมว่าใจเย็นๆ ก่อนนะครับ ถ้าเพิ่งล้มภายใน 24 ชม. แรกหาน้ำแข็งมาประคบก่อน ,, ถ้าหลังจากนั้นค่อยๆ หาอะไรอุ่นๆ มาประคบแทน พวกเลือดที่ออกใต้ผิวหนังมันจะค่อยๆ ดูดซึมไป ใช้เวลาหน่อยแต่ไม่มีรอยแผลเป็นน่ะครับ

  14. Nan April 23, 2013 at 03:44

    โดนตบที่บริเวรหูกะหัวแรงและหลายครั้งตอนนี้รู้สึกเจ็บที่หัวจนตะแครงที่ไม่ได้เลย ศีรษะจะเป็นอะไมากรึเปล่าค่ะ(ตอนโดนตบที่หู หูอื้มตัวชาด้วย)

    • Tongkatsu April 25, 2013 at 01:28

      เออ… ถามแบบนี้ไม่รู้จะตอบยังไง ถ้าปวดเยอะหรือยังไงไปตรวจหน่อยดีกว่านะครับ

  15. ปานชนก June 17, 2013 at 19:51

    คุณหมอคะ หนูได้รับอุบัติเหตุรถนักเรียนตกเขาตั้งแต่มีนาคม 56 แล้วใบหน้าหนูถูกกระแทกอย่างรุนแรง บวมทั้งหน้าเลย หลังจากหมอให้ประคบแล้ว มันมีก้อนเเข็งเป็นไตที่บริเวณแก้มค่ะ เวลายิ้มแล้วทำให้หน้าเบี้่ยว หนูเรียนวิทยาลัยนาฏศิลป์ค่ะ ต้องออกแสดงบ่อยๆ ต้องรักษาอย่างไรคะ

  16. ยย February 18, 2014 at 13:31

    ทำดั้งมาคะ อิอิ 6วันละ เมื่อวานดันโดนแฟ้มงานกระแทกดั้ง ก็ไม่แรงมาก แต่เจ็บนิดหน่อย วันนี้เขียวๆกลางดั้งเลย ใครมีความรู้มั้ยมันจะเป้นไรมั้ย ทำไงดีประคบ ร้อน เย็นดี มั้ยยังไง หมอที่ทำดั้งมาบอกไม่ต้องประคบไรทั้งนั้นตั้งแต่ทำมา คะ

  17. gig February 24, 2014 at 10:29

    เป็นรอยฟกช้ำที่ขาขวา เป็นมาสองเดือนกว่าแล้วคะ รอยไม่จางเลย อยากทราบวิธีรักษา ใครทราบบ้างค่ะ

  18. max February 24, 2014 at 18:06

    รบกวนถานคูณหมอค่ะ รอยช้ำที่ว่านี้เป็นมานานมากแล้วค่ะประมาณเกือบ3 ปีแล้วยังไม่หายเลยค่ะ
    สาเหตุเกิดจากจจย.เสียหลักล้มแล้วโดนที่พักเท้ากระแทกค่ะ ตอนนี้เป็นรอยสีนำตาลแต่ไม่เข้มค่ะ พอกดตรงบริเวณนั้นจะรู้สึกว่ามันเป็นไต และยังรู้สึกเจ็บอยู่ค่ะ ทำยังไงถึงจะหายค่ะ และอีกข้างหนึ่งเกิดจากตกบันไดค่ะเมื่อประมาณก่อนปีใหม่นี่เองค่ะ อาการเหมือนกันเลยค่ะ และบริเวณที่เป็นก็เหมือนกันทั้งสองข้างเลย รบกวนคุณหมอตอบด้วยนะค่

    • Tongkatsu February 26, 2014 at 23:24

      ถ้าเป็นนานขนาดนั้น ผมว่าลองไปหารพ.หรือหมอใกล้บ้านลองดูหน่อยไหมครับ :)

  19. เดือนน July 24, 2014 at 12:46

    มีรอยช้ำจากการล้มปวดมากๆๆๆแต่ตอนนี้หายแล้วล่ะได้ยาหม่องเหลืองสมุนไพรมาช่วยบรรเทาอาการปวดได้ดีมากๆๆเลยคร่า

Leave A Response

Spam Protection by WP-SpamFree